El:Επαληθευσιμότητα
Η αρχή της επαληθευσιμότητας στο OpenStreetMap ουσιαστικά σημαίνει ότι ένας άλλος χαρτογράφος πρέπει να μπορεί να πάει στο ίδιο μέρος και να συλλέξει τα ίδια δεδομένα (να «επαληθεύσει» τα δεδομένα που έχετε εισαγάγει). Τα δεδομένα OSM πρέπει, όσο το δυνατόν καλύτερα, να είναι επαληθεύσιμα. Αυτή είναι μια οδηγία βέλτιστης πρακτικής που καλύπτει όλες τις χαρτογραφικές δραστηριότητες και μια πολιτική που καθορίζει τις επιλογές μας σχετικά με τις ετικέτες που χρησιμοποιούνται και λαμβάνουν αποδοχή, καθώς και άλλες απόψεις της αναπαράστασης των δεδομένων.
Τι είναι η επαληθευσιμότητα;
Στο πυρήνα της, η επαληθευσιμότητα σημαίνει πως οτιδήποτε κάνετε μπορεί να αποδειχθεί αληθές ή ψευδές από άλλους χαρτογράφους – το τελευταίο ελπίζουμε να σημαίνει ότι έχει υπάρξει μια αλλαγή στο πεδίο που χρειάζεται χαρτογράφηση.
- Εφαρμόζουμε αυτή την αρχή όχι μόνο στα ίδια τα χαρτογραφικά δεδομένα, αλλά στον τρόπο που τα καταγράφουμε - την γεωμετρία, τις ετικέτες, τις τιμές που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τα αντικείμενα στο χάρτη.
- Ένας συνδυασμός ετικέτας/τιμής είναι επαληθεύσιμος μόνο εάν ανεξάρτητοι χρήστες που παρατηρούν το ίδιο χαρακτηριστικό θα μπορούσαν να κάνουν την ίδια παρατήρηση κάθε φορά.
- Αντικειμενικά κριτήρια, καθαρά τεκμηριωμένα στο wiki, βοηθούν το ταγκάρισμα να είναι επαληθεύσιμο από μεμονωμένους χαρτογράφους.
Παραδείγματα
Αντικειμενικά κριτήρια
Είναι θεμιτό να υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια που να καθιστούν το ταγκάρισμα ενός χρήστη επαληθεύσιμο. Αυτή η αρχή ισχύει για οποιοδήποτε παρατηρίσιμο χαρακτηριστικό, είτε αριθμητικό είτε περιγραφικό.
Για παράδειγμα, τα κτήρια έχουν διάφορα μεγέθη. Δύο χρήστες παρατηρούν ένα κτήριο για να εξακριβώσουν το ύψος του. Ο ένας καταγράφει height=tall (ψηλό), ο άλλος height=average (μέσο).
Χωρίς περαιτέρω ορισμό αυτών των τιμών, ένας τρίτος χρήστης δεν μπορεί να επαληθεύσει τη σωστή τιμή, οπότε τα «ψηλό» και «μέσο» δεν είναι επαληθεύσιμες τιμές για το height=*.
Ένας άλλος χρήστης μετρά το κτήριο ως περίπου 17 μέτρα ψηλό. Αυτή είναι μια αντικειμενική παρατήρηση που μπορεί με βεβαιότητα να αποδειχθεί αληθής ή ψευδής, και έτσι είναι επαληθεύσιμη.
Βελτίωση της επαληθευσιμότητας με την τεκμηρίωση τιμών
Η ξεκάθαρη τεκμηρίωση ετικετών στο wiki πάντα βοηθά με την επαληθευσιμότητα.
Αυτό σημαίνει να ορίζουμε την σημασία των τιμών, και να κάνουμε πιο συγκεκριμένο πώς ακριβώς ένας χαρτογράφος θα πρέπει να μετράει ή να αποφασίζει για μια τιμή.
Για παράδειγμα θα μπορούσαμε να ταγκάρουμε υδάτινες διαδρομές ως «μεγάλη» και «μικρή», αλλά δύο χρήστες μπορεί να μην συμφωνούν με το πώς ορίζεται αυτό.
Αντ' αυτού, χρησιμοποιούμε τα «river» και «stream» (ποταμός και ρυάκι αντίστοιχα), αντικαθιστώντας γενικότερα επίθετα με πιο συγκεκριμένη ορολογία. Όμως, διαφορετικά άτομα έχουν διαφορετικές ιδέες για το πώς ορίζεται ο «ποταμός» ή το «ρυάκι». Έτσι, χρησιμοποιούμε έναν ορισμό που μπορεί να δοκιμαστεί.
Η δοκιμή που διακρίνει ένα ποτάμι από ένα ρυάκι είναι πώς "ένας δραστήριος άνθρωπος θα πρέπει να μπορεί να υπερπηδήσει" ένα ρυάκι. Αυτός ορισμός εξακολουθεί να είαι εν μέρει υποκειμενικός, αλλά περιορίζει το εύρος της διαφοροποίησης.
Επαληθεύσιμες γεωμετρίες
Η θέση ενός κόμβου, γραμμής ή περιοχής μπορεί να είναι μη επαληθεύσιμη αν η γεωμετρία δεν μπορεί να αποδειχθεί ως αληθής η ψευδής από έναν άλλο χαρτογράφο.
Κάποια χαρακτηριστικά που δεν είναι επαληθεύσιμα ως γραμμές ή περιοχές μπορούν να χαρτογραφηθούν ως κόμβος κοντά στο κέντρο του χαρακτηριστικού.
Για παράδειγμα, ένας οικισμός όπως ένα place=hamlet συχνά δεν έχει επαληθεύσιμα όρια. Τα χωριά σε αγροτικές περιοχές συχνά έχουν διάσπαρτα σπίτια και χωράφια που εκτείνονται σε αρκετή απόσταση. Σε αυτή τη περίπτωση το κέντρο του κατά προσέγγιση είναι γνωστό, αλλά η οριογραμμή δεν είναι ξεκάθαρα ορισμένη, οπότε η χαρτογράφηση ως περιοχή δεν είναι επαληθεύσιμη.
Στατιστικές ιδιότητες
Οι αριθμητικές τιμές όπως height=* και width=* (ύψος και πλάτος) συχνά είναι επαληθεύσιμες, αλλά μόνο αν είναι τοπικά μετρήσιμες. Αντιθέτως, οι στατιστικές ιδιότητες συχνά δεν μπορούν να επαληθευτούν από μεμονωμένους χαρτογράφους.
Για παράδειγμα η συχνότητα χρήσης ενός δρόμου σε αυτοκίνητα/ώρα δεν είναι πρακτικά επαληθεύσιμο μέγεθος, καθώς η εξακρίβωσή της χρειάζεται μακροχρόνια παρατήρηση η οποία δεν είναι ρεαλιστική να απαιτείται από τους χαρτογράφους.
Δεν είναι αρκετό αν κάτι επαληθεύεται θεωρητικά. Πρέπει να επαληθεύεται πρακτικά στην καθημερινή χαρτογράφηση.
Υποκειμενικές απόψεις
Οι υποκειμενικές απόψεις, αξιολογήσεις και έλεγχοι επιχειρήσεων ή τοποθεσιών δεν είναι επαληθεύσιμες από άλλους χαρτογράφους, επειδή άλλοι παρατηρητές ενδέχεται να έχουν διαφορετική εμπειρία. Δεν πρέπει να αντιγράφετε τιμές από πλατφόρμες αξιολόγησης.
Η εξαίρεση στον κανόνα είναι η κατηγοριοποίηση ξενοδοχείων και εστιατορίων με βάση τα αστέρια που δίνονται από αναγνωρισμένους οργανισμούς τουρισμού και βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια.
Παραδείγματα για το τι να μην χαρτογραφήσετε:
- Αυτό το εστιατόριο σερβίρει πεντανόστιμο φαγητό.
- Αυτή η ορειβατική διαδρομή είναι υπερβολικά επικίνδυνη.
- Αυτή η περιοχή δεν είναι ασφαλής το βράδυ.
- Αυτό το ξενοδοχείο είναι θορυβώδες.
Προβληματικές ετικέτες
Υπάρχουν αρκετές ετικέτες σε χρήση στο OSM οι οποίες έχουν καταστεί προβληματικές όσον αφορά την επαληθευσιμότητά τους. Κάποιες είναι σε χρήση πολλά χρόνια και είναι ευρέως αποδεκτές και σε χρήση παρόλα τα προβλήματα.
Η ετικέτες οδών καλούν τον χαρτογράφο να κάνει μια ταξινόμηση. Η διαφορά μεταξύ highway=trunk και highway=primary μπορεί να είναι ασαφής για ορισμένους χαρτογράφους, αλλά έχει γίνει πιο επαληθεύσιμη μέσω της τεκμηρίωσης στο wiki, ακόμα και εξηγώντας πως οι χαρτογράφοι σε διαφορετικές χώρες μπορεί να εφαρμόσουν τις ετικέτες με βάση τις τοπικές οδικές πινακίδες.
Εντωμεταξύ, άλλες ετικέτες έχουν εφευρεθεί που δημιούργησαν αντιπαραθέσεις λόγω της δυσκολίας στην επαλήθευση. Ένα παράδειγμα τέτοιας είναι το smoothness=* (δείτε Το blog του Χάρυ Γουντ για μια διασκεδαστική ανακεφαλαίωση της συζήτησης).
Μια θετική έκβαση των αντιπαραθέσεων αυτών είναι η προσεκτική τεκμηρίωση των τιμών ετικετών και πως πρέπει να χρησιμοποιούνται από τους χαρτογράφους. Ωστόσο, το ταγκάρισμα εννοιών που απαιτούν υποκειμενικές κρίσεις παραμένει προβληματικό σε επίπεδο επαλήθευσης.
Χαρακτηριστικά που έχουν σχεδιαστεί
Οδοί, σιδηρόδρομοι και κτήριο που σχεδιάζονται να κατασκευαστούν δεν είναι στοιχεία που μπορούμε να δούμε επιτόπου, οπότε η πηγή των δεδομένων πρέπει να αναφέρεται κάθε φορά. Πληροφορίες σχετικά με την πηγή είναι καλύτερο να προστίθενται στην ετικέτα source=* του αντικειμένου, καθώς η ετικέτα source=* στο σύνολο αλλαγών μπορεί να χαθεί όταν, για παράδειγμα, κάποιος διαιρέσει την σχεδιαζόμενη οδό σε τμήματα.
Αν πρέπει να προσθέσετε ένα σχεδιαζόμενο χαρακτηριστικό, προσπαθήστε να προσθέσετε μόνο αυτά στα οποία η κατασκευή θα ξεκινήσει σύντομα. Για παράδειγμα για έναν δρόμο που έχουν ολοκληρωθεί οι απαλλοτριώσεις και η ακριβής διαδρομή είναι διαθέσιμη.
Πότε μπορείτε να προσθέσετε:
- όταν υπάρχουν επιτόπιες πληροφορίες για την μελλοντική κατασκευή του έργου, αλλά δεν έχει ξεκινήσει ακόμα
- οι πρόδρομες εργασίες έχουν ξεκινήσει, αλλά δεν υπάρχει ακόμα το οδόστρωμα ή οι ράγες, αλλά η ακριβής διαδρομή έχει καθοριστεί στο έργο
Πότε να μην προσθέσετε:
- όταν έχετε διαβάσει ένα άρθρο στα ΜΜΕ ότι «ο διάδρομος έχει σχεδιαστεί» κτλπ.
- όταν δείτε στην εφημερίδα πως «ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε», «έχει επιλεγεί ανάδοχος», ή «ξεκινά η κατασκευή» (σημειώστε τον ενεστώτα, που συχνά εμφανίζεται στα μέσα, αλλά αναφέρεται στο μέλλον).
- υπάρχουν διάφορες εναλλακτικές διαδρομές για την οδό
Για διάφορους λόγους, πολλά σχέδια δεν υλοποιούνται ποτέ και παραμένουν στο στάδιο των μελετών. Η χαρτογράφηση των σχεδιαζόμενων χαρακτηριστικών είναι προβληματική, και μόνο πραγματικά υλοποιήσιμα σχέδια θα πρέπει να χαρτογραφούνται, αν πρέπει να γίνεται καν.
Επισήμανση
Αν βρείτε μια ετικέτα τεκμηριωμένη στο wiki αυτό που πιστεύετε πως δεν είναι επαληθεύσιμη, μπορείτε να την επισημάνετε με το πρότυπο επαληθευσιμότητας ως εξής: {{Verifiability}} και να ανοίξετε μια νέα ενότητα στη σελίδα συζήτησης του άρθρου. Εξηγήστε γιατί η ετικέτα δεν είναι επαληθεύσιμη.
Οπτικές της κοινότητας
Η αρχή της επαληθευσιμότητας αναφέρεται συχνά σε χώρους συζητήσεων της κοινότητας:
Έχουμε ένα γενικότερο κανόνα που λέει πως τα πράγματα πρέπει να είναι επαληθεύσιμα. Γενικότερος κανόνας δεν σημαίνει «δεν γίνεται απολύτως καμμία εξαίρεση» αλλά σημαίνει: Χρειάζεσαι ένα πολύ καλό λόγο για να χαρτογραφήσεις κάτι που δεν είναι επαληθεύσιμο. 'Ενας τέτοιος λόγος θα μπορούσε να είναι ότι τα δεδομένα είναι τόσο μεγάλης σχετικής χρησιμότητας για αρκετά άτομα, ή ότι τα δεδομένα είναι χρήσιμα για χαρτογράφους στο έργο τους.
— Tagging mailing list, Aug 2022, "RFC: Removal of Eruvs from OSM, and further boundry=religious".